Ortaokula başladığım sırada Fransızca sınıfına alınmam dert olmuştu. “İngilizce geleceğin dili…” diye. İngilizce geleceğin dili olabilir ama Fransızca da geçmişin dili. Bu fotoğraf Kadıköy’de bir sokaktan. Hala üzerinde Fransızca yazılar olan malzemelerin kullanıldığı yerler var su şebekesinde. Kadıköy’de Osmanlı döneminden kalan Fransızca bir su sözleşmesi de bir ara sosyal medyada geziyordu.

Geçmişi bilmek, özümsemek, bir yerden sonra da geçmişin üzerine bugünü yaşadığını anlamak lazım. Tabii bunun bazı yan sonuçları var. Bugünün sömürgecileri “yerlilerin” dillerini kullanıyorlar, mümkün olduğu kadar, ya da kendi dillerini araya sızdırıyorlar, bizdeki İngilizce cahili plaza elitlerinin dillerine giren laflar gibi… Geçmişte gayet umarsızca kendi dillerini kullanıp yollarını bulmuşlar, insanlara tek kelimesini anlamadıkları sözleşmeleri imzalatırken.

Bu yazıyı 2018 sonunda yazmaya başlamışım, yedi yıl sonrasında hala eklenecek şeyler var, hala durum aynı aslında. O vana kapağı bugün de Miralay Nazım sokak’ta 10 numaranın önünde duruyor, ki Kadıköy’de tek değil, çok noktada görüyorum. Ama ben orada uyanmıştım duruma, demek ki yeterince içmediğim bir gün, Agapia’dan çıkarken. Hala sömürgecilerimizden habersiz ve onların kültürlerine gömülmüş bir şekilde yaşıyoruz. Nasıl itiraz edeyim bilmem ki, sonuçta benim de diplomamda İngilizce laflar var. Neyse ki, artık en azından, Türkçe esas dilmiş gibi yazılmış.

Bu arada derdim yanlış anlaşılır belki diye açıklamak lazım.  Her yerde, her şey Türkçe olmalı diye bir derdim yok. Özellikle bilim ve teknoloji başta olmak üzere eğer üretemezsen, geliştiremezsen adını koyma hakkını da kaybediyorsun bazı şeylerin. En basit örneği mesleğimden olacak, bizim bilgisayar dediğimiz computer aslında ve esasen bilgi saymaz, bilgi sayılabilen discrete bir şey de değildir zaten. Kendisine bütün saygım ve hayranlığımla bile, bu konuda Mustafa hocayla (https://canbaysal.com/2017/12/bir-gidenin-ardindan/) aynı noktaya hiç gelemedim. O her şeyin Türkçe karşılığı olabileceğine inanıp bu konuda çok da çaba gösterdi ama sonuçları ortada. Benim derdim Türkçe’nin gayet yeterli, hatta çoğu zaman özellikle Batı dillerinden üstün olduğu (ne bileyim kelimelerin ve gramerin cinsiyet tanımaması mesela) alanlar varken araya zorla yabancı ve sömürgecilerden sokuşturmalar yapılması. Türkçe yetersiz kaldığında ise hele günlük dile, hele argo’ya, küfürlere v.s., zaten alışık olduğumuz Arapça, Farsça, Ermenice, Rumca, Rusça, Romani v.s. varken taa Paris’ten, New York’tan kelime ithal etmek anlamsız geliyor.

Okuldan arkadaşlarımın benim evden ya da bana gelmeden önceki mekanı olan kitabevinden hatırlayacakları bir kedim vardı. Çirkin, huysuz ve yaşlı bir tekirdi, adını Yeşil koymuştum ama insan hakimiyetini kabul etmediği için adı dahil hiç bir söylediğimi anlamaz gibi davranırdı. Beni tercihen uzaktan ve genelde mama getirdiğim zamanlar severdi. Mama seçmezdi ama yanlışlıkla çok güzel bir mama verip de evden çıkarsam, döndüğümde mahallenin kedilerini eve atmış alem yaparken yakalardım. Zaten neyin normali beni buluyor ki kedinin normali bulsun?!?

Başka hiç bir söylediğimi dinlemeyen Yeşil, midesi bozulduğunda, halıya kusmamasını söyleyince yüzüme baktıktan sonra dönüp parkeyi kirletmişti bir gün. Muhtemelen düşündüğümden kötüydü, iki gün sonra kaçıp bir iki hafta ortada görünmemek üzere gitti. Geri geldiğinde çok zayıflamıştı. Yaşadı gerçi ama toparlanamadı hiç, üzerinden zaman geçti ve bir gün gelmemek üzere ayrıldı evden.

Bugün Tekila rahatsız, kim bilir nereden ne buldu da yedi. Onu gördükçe Yeşil’i hatırlıyorum, ikisinin de birbirlerine çok benzeyen tekirler olması dışında bir ortak noktaları olmamasına rağmen. Ne çok kedi geldi geçti hayatımdan. Ne yazık ki o zamanlar herkesin cebinde dijital kameralar olmuyordu, Yeşil’in fotoğrafı yok elimde. Keşke olsaydı.